Układ hormonalny człowieka: odniesienie anatomiczne i fizjologiczne

Ludzkość jest złożonym systemem samoregulującym, którego każda funkcja tylko na pierwszy rzut oka może wydawać się niezależna. W rzeczywistości każdy proces zachodzący na poziomie komórkowym jest dobrze regulowany, zapewniając utrzymanie wewnętrznej homeostazy i optymalną równowagę. Jednym z tych mechanizmów regulacyjnych jest stan hormonalny, który zapewnia układ hormonalny - zespół komórek, tkanek i narządów odpowiedzialnych za przekazywanie „informacji” poprzez zmianę poziomu hormonów. Jak działa ten system? Jak spełnia przypisane mu funkcje? A jak regulowana jest aktywność hormonalna? Spróbujmy to rozgryźć!

Ludzki układ hormonalny: krótko o głównym

Układ hormonalny to złożona wieloskładnikowa struktura obejmująca poszczególne narządy, a także komórki i grupy komórek zdolne do syntezy hormonów, regulując w ten sposób aktywność innych narządów wewnętrznych. Gruczoły odpowiedzialne za wydzielanie wewnętrzne nie posiadają przewodów wydalniczych. Otaczają je liczne włókna nerwowe i naczynka krwionośne, dzięki czemu następuje transfer zsyntetyzowanych hormonów. Po uwolnieniu substancje te przenikają do krwi, przestrzeni międzykomórkowej i przyległych tkanek, wpływając na funkcjonalność organizmu.

Ta cecha jest kluczowa w klasyfikacji gruczołów. Organy odpowiedzialne za wydzielanie zewnętrzne mają kanały wydalnicze na powierzchni i wewnątrz ciała, a wydzielanie mieszane oznacza dwustronne rozprzestrzenianie się hormonów. W ten sposób przeprowadzana jest adaptacja do stale zmieniających się warunków zewnętrznych i utrzymanie względnej stałości wewnętrznego środowiska ludzkiego ciała..

Układ hormonalny: budowa i funkcja

Funkcjonalność układu hormonalnego jest wyraźnie podzielona na narządy, które nie są wymienne. Każdy z nich syntetyzuje własny hormon lub kilka, wykonując ściśle określone czynności. Na tej podstawie cały układ hormonalny jest łatwiejszy do rozważenia, klasyfikując według grup:

  • Gruczołowy - grupa jest reprezentowana przez uformowane gruczoły produkujące steroidy, tarczycę i niektóre hormony peptydowe.
  • Rozproszone - cechą tej grupy jest rozprzestrzenianie się poszczególnych komórek endokrynologicznych w całym organizmie. Syntetyzują hormony aglandularne (peptydy).

Jeśli narządy gruczołowe mają wyraźną lokalizację i strukturę, wówczas rozproszone komórki są rozproszone w prawie wszystkich tkankach i narządach. Oznacza to, że układ hormonalny obejmuje całe ciało, precyzyjnie i dokładnie regulując jego funkcje poprzez zmianę poziomu hormonów.

Funkcje układu hormonalnego człowieka

Funkcjonalność układu hormonalnego w dużej mierze zależy od właściwości wytwarzanych przez niego hormonów. Zatem od normalnej aktywności gruczołów zależy bezpośrednio:

  • dostosowanie narządów i układów do stale zmieniających się warunków środowiska zewnętrznego;
  • chemiczna regulacja funkcji narządów poprzez koordynację ich działania;
  • utrzymanie homeostazy;
  • współdziałanie z układem nerwowym i immunologicznym w sprawach związanych ze wzrostem i rozwojem człowieka, jego zróżnicowaniem płciowym i zdolnością do reprodukcji;
  • regulacja wymiany energii, zaczynając od tworzenia zasobów energetycznych z dostępnych kilokalorii, a kończąc na tworzeniu rezerw energetycznych organizmu;
  • korekta sfery emocjonalnej i psychicznej (wraz z układem nerwowym).

Narządy układu hormonalnego człowieka

Jak wspomniano powyżej, ludzki układ hormonalny jest reprezentowany zarówno przez poszczególne narządy, jak i komórki oraz grupy komórek zlokalizowane w całym ciele. Kompletne izolowane gruczoły obejmują:

  • kompleks podwzgórzowo-przysadkowy,
  • tarczyca i przytarczyce,
  • nadnercza,
  • szyszynka,
  • trzustka,
  • gonady narządów płciowych (jajniki i jądra),
  • grasica.

Ponadto komórki endokrynologiczne można znaleźć w ośrodkowym układzie nerwowym, sercu, nerkach, płucach, prostacie i dziesiątkach innych narządów, które razem tworzą przedział rozproszony..

Gruczołowy układ hormonalny

Gruczoły gruczołowe wydzielania wewnętrznego są tworzone przez kompleks komórek wydzielania wewnętrznego zdolnych do produkcji hormonów, regulując w ten sposób aktywność organizmu ludzkiego. Każdy z nich syntetyzuje własne hormony lub grupę hormonów, których skład determinuje pełnioną funkcję. Rozważmy bardziej szczegółowo każdy z ich gruczołów dokrewnych..

Układ podwzgórzowo-przysadkowy

W anatomii podwzgórze i przysadka mózgowa są zwykle rozpatrywane razem, ponieważ oba te gruczoły wykonują wspólne czynności, regulując procesy życiowe. Mimo niezwykle małych rozmiarów przysadki mózgowej, która zwykle waży nie więcej niż 1 gram, jest najważniejszym ośrodkiem koordynacyjnym całego organizmu człowieka. To tutaj wytwarzane są hormony, od stężenia których zależy aktywność prawie wszystkich innych gruczołów..

Pod względem anatomicznym przysadka mózgowa składa się z trzech mikroskopijnych płatów: przysadki gruczołowej zlokalizowanej z przodu, przysadki nerwowej zlokalizowanej z tyłu oraz płata środkowego, który w przeciwieństwie do pozostałych dwóch jest praktycznie nierozwinięty. Najważniejszą rolę odgrywa gruczoł przysadki, syntetyzując 6 kluczowych dominujących hormonów:

  • tyreotropina - wpływa na czynność tarczycy,
  • hormon adrenokortykotropowy - odpowiedzialny za funkcjonowanie nadnerczy,
  • 4 hormony gonadotropowe - regulują płodność i funkcje seksualne.

Ponadto przedni płat przysadki mózgowej wytwarza somatotropinę, hormon wzrostu, którego stężenie bezpośrednio wpływa na harmonijny rozwój układu kostnego, chrząstki i tkanki mięśniowej, a co za tym idzie na proporcjonalność organizmu. Nadmiar somatotropiny spowodowany nadmierną aktywnością przysadki mózgowej może prowadzić do akromegalii - nieprawidłowego wzrostu kończyn i struktur twarzy.

Tylny płat przysadki mózgowej nie wytwarza samodzielnie hormonów. Jego funkcją jest wpływ na szyszynkę i jej aktywność hormonalną. Równowaga w komórkach i kurczliwość tkanek mięśni gładkich zależą bezpośrednio od tego, jak rozwinięty jest płat tylny..

Z kolei przysadka mózgowa jest niezastąpionym sojusznikiem podwzgórza, realizującym połączenie między mózgiem, układem nerwowym i naczyniami krwionośnymi. Funkcjonalność tę tłumaczy aktywność komórek neurosekrecyjnych, które syntetyzują specjalne związki chemiczne..

Tarczyca

Tarczyca lub gruczoł tarczycy znajduje się przed tchawicą (po prawej i lewej stronie) i jest reprezentowany przez dwa płaty i mały przesmyk na poziomie od 2 do 4 pierścienia chrzęstnego tchawicy. Zwykle żelazo jest bardzo małe i waży nie więcej niż 20-30 gramów, ale w przypadku chorób endokrynologicznych może wzrosnąć 2 lub więcej razy - wszystko zależy od stopnia i charakterystyki patologii.

Tarczyca jest dość wrażliwa na obciążenia mechaniczne, dlatego wymaga dodatkowej ochrony. Z przodu otoczony jest mocnymi włóknami mięśniowymi, z tyłu - tchawicą i krtani, do których jest przymocowany powięziową torbą. Ciało gruczołu składa się z tkanki łącznej oraz licznych zaokrąglonych pęcherzyków wypełnionych substancją koloidalną bogatą w związki białkowe i jodowe. W skład tej substancji wchodzą również najważniejsze hormony tarczycy - trójjodotyronina i tyroksyna. Natężenie i tempo przemiany materii, wrażliwość na cukry i glukozę, stopień rozpadu lipidów, a co za tym idzie występowanie złogów tłuszczu i nadmierna masa ciała zależą bezpośrednio od ich stężenia..

Innym hormonem tarczycy jest kalcytonina, która normalizuje poziom wapnia i fosforanów w komórkach. Działanie tej substancji jest antagonistyczne wobec parathormonu - parathorminy, co z kolei zwiększa przepływ wapnia z układu kostnego do krwi.

Gruczoł przytarczyczny

Zespół 4 małych gruczołów znajdujących się za tarczycą tworzy przytarczycę. Ten narząd hormonalny odpowiada za stan wapnia w organizmie, który jest niezbędny do pełnego rozwoju organizmu, funkcjonowania układu ruchowego i nerwowego. Regulacja poziomu wapnia we krwi jest osiągana dzięki nadwrażliwości komórek przytarczyc na jego działanie. Gdy tylko stan wapnia spada, poza dopuszczalny poziom, żelazo zaczyna wytwarzać parathormon, który wyzwala uwalnianie cząsteczek mineralnych z komórek kostnych, uzupełniając niedobór.

Nadnercza

Każda z nerek ma swoistą „czapeczkę” o trójkątnym kształcie - nadnercza, składające się z warstwy korowej i niewielkiej ilości (około 10% całkowitej masy) rdzenia. Kora każdego nadnercza wytwarza następujące substancje steroidowe:

  • mineralokortykoidy (aldosteron itp.), które regulują komórkową wymianę jonową w celu zapewnienia równowagi elektrolitowej;
  • glikokortykoidy (kortyzol itp.), które są odpowiedzialne za tworzenie się węglowodanów i rozpad białek.

Ponadto substancja korowa częściowo syntetyzuje androgeny - męskie hormony płciowe, które występują w różnych stężeniach w organizmach obu płci. Jednak ta funkcja nadnerczy jest raczej drugorzędna i nie odgrywa kluczowej roli, ponieważ główna część hormonów płciowych jest wytwarzana przez inne gruczoły..

Rdzeń nadnerczy pełni zupełnie inną funkcję. Optymalizuje współczulny układ nerwowy, wytwarzając określony poziom adrenaliny w odpowiedzi na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne. Substancja ta jest często określana jako hormon stresu. Pod jego wpływem puls człowieka przyspiesza, naczynia krwionośne zwężają się, źrenice rozszerzają się, a mięśnie kurczą. W przeciwieństwie do kory, której aktywność reguluje centralny układ nerwowy, rdzeń nadnerczy jest aktywowany pod wpływem obwodowych węzłów nerwowych.

Badanie obszaru nasadowego układu hormonalnego jest prowadzone przez naukowców anatomii do dziś, ponieważ pełny zakres funkcji, jakie może pełnić ten gruczoł, nie został jeszcze określony. Wiadomo tylko, że melatonina i norepinefryna są syntetyzowane w szyszynce. Pierwsza reguluje kolejność faz snu, wpływając pośrednio na czuwanie i odpoczynek organizmu, zasoby fizjologiczne oraz możliwość odbudowy zapasów energii. A drugi wpływa na aktywność układu nerwowego i krążenia..

Trzustka

W górnej części jamy brzusznej znajduje się inny gruczoł dokrewny - trzustka. Gruczoł ten jest podłużnym narządem położonym między śledzioną a dwunastniczą częścią jelita, o średniej długości od 12 do 30 centymetrów, w zależności od wieku i indywidualnych cech osoby. W przeciwieństwie do większości narządów dokrewnych trzustka produkuje nie tylko hormony. Syntetyzuje również sok trzustkowy, który jest niezbędny do rozkładu pożywienia i prawidłowego metabolizmu. Z tego powodu trzustka należy do mieszanej grupy, która wydziela syntetyzowane substancje do krwi i do przewodu pokarmowego..

Okrągłe komórki nabłonkowe (wysepki Langengara) zlokalizowane w trzustce dostarczają organizmowi dwa hormony peptydowe - glukagon i insulinę. Substancje te pełnią funkcje antagonistyczne: dostając się do krwi, insulina obniża poziom zawartej w niej glukozy, a glukagon wręcz przeciwnie, zwiększa ją.

Gruczoły płciowe

Gonady lub gonady u kobiet są reprezentowane odpowiednio przez jajniki, a u mężczyzn przez jądra, które wytwarzają większość hormonów płciowych. W dzieciństwie funkcja gonad jest nieistotna, ponieważ poziom hormonów płciowych w organizmach niemowląt nie jest tak wysoki. Jednak już w okresie dojrzewania obraz zmienia się dramatycznie: poziom androgenów i estrogenów wzrasta kilkakrotnie, dzięki czemu powstają drugorzędne cechy płciowe. Wraz z wiekiem stan hormonalny stopniowo się wyrównuje, określając funkcje reprodukcyjne osoby.

Gruczoł dokrewny odgrywa pewną rolę tylko do okresu dojrzewania dziecka, po którym stopniowo obniża poziom funkcjonalności, ustępując miejsca bardziej rozwiniętym i zróżnicowanym narządom. Funkcją grasicy jest synteza tymopoetyn - rozpuszczalnych hormonów, od których zależy jakość i aktywność komórek odpornościowych, ich wzrost oraz odpowiednia odpowiedź na procesy patogenne. Jednak wraz z wiekiem tkanki grasicy są zastępowane włóknami łącznymi, a sam gruczoł stopniowo się zmniejsza..

Rozproszony układ hormonalny

Rozproszona część układu hormonalnego człowieka jest nierównomiernie rozproszona po całym organizmie. Ujawnił ogromną ilość hormonów wytwarzanych przez gruczołowe komórki narządów. Jednak najważniejsze w fizjologii są:

  • komórki endokrynologiczne wątroby, w których wytwarzany jest insulinopodobny czynnik wzrostu i somatomedyna, co przyspiesza syntezę białek i przyczynia się do przyrostu masy mięśniowej;
  • oddział nerek, który wytwarza erytropoetynę do normalnej produkcji czerwonych krwinek;
  • komórki żołądka - tutaj wytwarzana jest gastryna, która jest niezbędna do prawidłowego trawienia;
  • gruczoły jelitowe, w których tworzy się wazoaktywny peptyd śródmiąższowy;
  • komórki endokrynologiczne śledziony odpowiedzialne za produkcję śledzion - hormonów potrzebnych do regulacji odpowiedzi immunologicznej.

Ta lista może być kontynuowana bardzo długo. Tylko w przewodzie pokarmowym, dzięki komórkom endokrynologicznym, wytwarza się ponad trzy tuziny różnych hormonów. Dlatego pomimo braku wyraźnej lokalizacji, rola układu rozproszonego w organizmie jest niezwykle ważna. Od tego zależy, jak wysokiej jakości i stabilna homeostaza organizmu będzie w odpowiedzi na bodźce.

Jak działa ludzki układ hormonalny

Równowaga hormonalna jest podstawą niezmienności wewnętrznego środowiska organizmu człowieka, jego normalnej funkcjonalności i życia, a praca układu hormonalnego odgrywa w tym kluczową rolę. Taka samoregulacja może być postrzegana jako łańcuch wzajemnie powiązanych mechanizmów, w których poziom jednej substancji powoduje zmiany stężenia innej i odwrotnie. Na przykład podwyższony poziom glukozy we krwi prowokuje aktywację trzustki, która w odpowiedzi wytwarza więcej insuliny, niwelując istniejący nadmiar.

Nerwowa regulacja gruczołów dokrewnych jest również prowadzona z powodu aktywności podwzgórza. Po pierwsze, narząd ten syntetyzuje hormony, które mogą mieć bezpośredni wpływ na inne gruczoły wydzielania wewnętrznego - tarczycę, nadnercza, gruczoły płciowe itp. Po drugie, włókna nerwowe otaczające gruczoł reagują gwałtownie na zmiany napięcia sąsiednich naczyń krwionośnych, jaka aktywność endokrynologiczna może wzrosnąć lub zmniejszyć.

Współczesna farmakologia nauczyła się syntetyzować dziesiątki substancji podobnych do hormonów, które są w stanie skompensować brak jednego lub drugiego hormonu w organizmie poprzez dostosowanie określonych funkcji. A jednak pomimo wysokiej skuteczności terapii hormonalnej nie jest pozbawiona dużego ryzyka skutków ubocznych, uzależnienia i innych przykrych objawów. Dlatego głównym zadaniem endokrynologii nie jest dobór optymalnego leku, ale utrzymanie zdrowia i prawidłowej funkcjonalności samych gruczołów, ponieważ żadna syntetyczna substancja nie jest w stanie w 100% odtworzyć naturalnego procesu regulacji hormonalnej organizmu człowieka.

Układ hormonalny

Układ hormonalny to system, który reguluje aktywność wszystkich narządów za pomocą hormonów wydzielanych przez komórki endokrynologiczne do układu krążenia lub przenikających do sąsiednich komórek przez przestrzeń międzykomórkową. Oprócz regulowania działania, system ten zapewnia dostosowanie organizmu do zmieniających się parametrów środowiska wewnętrznego i zewnętrznego, co zapewnia niezmienność układu wewnętrznego, co jest niezwykle niezbędne do zapewnienia normalnego życia konkretnej osoby. Istnieje powszechne przekonanie, że praca układu hormonalnego jest ściśle związana z układem odpornościowym..

Układ hormonalny może być gruczołowy, w którym komórki endokrynologiczne są skupione, tworząc gruczoły wydzielania wewnętrznego. Te gruczoły wytwarzają hormony, które obejmują wszystkie steroidy, hormony tarczycy i wiele hormonów peptydowych. Ponadto układ hormonalny może być rozproszony, jest reprezentowany przez komórki wytwarzające hormony, które są szeroko rozpowszechnione w całym organizmie. Nazywa się je aglandularnymi. Takie komórki znajdują się w prawie każdej tkance układu hormonalnego..

Funkcje układu hormonalnego

  • Zapewnienie homeostazy organizmu w zmieniającym się środowisku;
  • Koordynacja działań wszystkich systemów;
  • Udział w chemicznej (humoralnej) regulacji organizmu;
  • Wraz z układem nerwowym i odpornościowym reguluje rozwój organizmu, jego wzrost, funkcje rozrodcze, zróżnicowanie płciowe
  • Bierze udział w procesach wykorzystania, tworzenia i oszczędzania energii;
  • Wraz z układem nerwowym hormony zapewniają stan psychiczny człowieka, reakcje emocjonalne.

Wielki układ hormonalny

Ludzki układ hormonalny jest reprezentowany przez gruczoły, które gromadzą się, syntetyzują i uwalniają do krwiobiegu różne substancje czynne: neuroprzekaźniki, hormony itp. do wielkiego układu hormonalnego. W ten sposób komórki tego typu systemu są gromadzone w jednym gruczole. Centralny układ nerwowy bierze czynny udział w normalizacji wydzielania hormonów wszystkich ww. Gruczołów i zgodnie z mechanizmem sprzężenia zwrotnego hormony wpływają na pracę ośrodkowego układu nerwowego, zapewniając jego stan i aktywność. Regulacja endokrynologicznych funkcji organizmu jest zapewniona nie tylko przez działanie hormonów, ale także przez wpływ autonomicznego, czyli autonomicznego układu nerwowego. W ośrodkowym układzie nerwowym wydzielane są substancje biologicznie czynne, z których wiele powstaje również w komórkach endokrynologicznych przewodu pokarmowego..

Gruczoły dokrewne lub gruczoły wydzielania wewnętrznego to narządy, które wytwarzają określone substancje, a także wydzielają je do limfy lub krwi. Te specyficzne substancje są regulatorami chemicznymi - hormonami, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Gruczoły wydzielania wewnętrznego mogą być prezentowane zarówno jako niezależne narządy, jak i tkanki. Gruczoły wydzielania wewnętrznego obejmują:

Układ podwzgórzowo-przysadkowy

Przysadka i podwzgórze zawierają komórki wydzielnicze, podczas gdy podwzgórze jest ważnym organem regulacyjnym tego układu. To w nim wytwarzane są substancje biologicznie czynne i podwzgórzowe, które wzmacniają lub hamują funkcję wydalniczą przysadki mózgowej. Z kolei przysadka mózgowa kontroluje większość gruczołów dokrewnych. Przysadka mózgowa to mały gruczoł o masie mniejszej niż 1 gram. Znajduje się u podstawy czaszki, w zagłębieniu.

Tarczyca

Tarczyca to gruczoł w układzie hormonalnym, który produkuje hormony zawierające jod i magazynuje jod. Hormony tarczycy biorą udział we wzroście poszczególnych komórek i regulują metabolizm. Tarczyca znajduje się w przedniej części szyi, składa się z przesmyku i dwóch płatów, waga gruczołu wynosi od 20 do 30 gramów.

Gruczoły przytarczyczne

Gruczoł ten odpowiada za regulację stężenia wapnia w organizmie w ograniczonym zakresie, dzięki czemu układ motoryczny i nerwowy pracują normalnie. Kiedy poziom wapnia we krwi spada, receptory przytarczyc, które są wrażliwe na wapń, zaczynają być aktywowane i wydzielane do krwi. W ten sposób parathormon stymuluje osteoklasty, które wydzielają wapń z tkanki kostnej do krwi..

Nadnercza

Nadnercza znajdują się w górnych biegunach nerek. Składają się z wewnętrznego rdzenia i zewnętrznej kory. Dla obu części nadnerczy charakterystyczna jest różna aktywność hormonalna. Kora nadnerczy wytwarza glikokortykoidy i mineralokortykoidy, które są steroidowe. Pierwszy rodzaj tych hormonów stymuluje syntezę węglowodanów i rozpad białek, drugi - utrzymuje równowagę elektrolityczną w komórkach, reguluje wymianę jonową. Rdzeń nadnerczy wytwarza adrenalinę, która utrzymuje napięcie układu nerwowego. Ponadto substancja korowa wytwarza w niewielkich ilościach męskie hormony płciowe. W przypadkach, gdy występują zaburzenia w organizmie, męskie hormony dostają się do organizmu w nadmiernych ilościach, a męskie cechy zaczynają się nasilać u dziewcząt. Ale rdzeń i kora nadnerczy różnią się nie tylko ze względu na wytwarzane hormony, ale także przez układ regulacyjny - rdzeń jest aktywowany przez obwodowy układ nerwowy, a praca kory jest aktywowana przez centralny.

Trzustka

Trzustka jest dużym narządem układu hormonalnego o podwójnym działaniu: jednocześnie wydziela hormony i sok trzustkowy.

Epifiza

Szyszynka to narząd wydzielający hormony, norepinefrynę i melatoninę. Melatonina kontroluje fazy snu, noradrenalina wpływa na układ nerwowy i krążenie krwi. Jednak funkcja szyszynki nie została w pełni wyjaśniona..

Gonady

Gonady to gonady, bez których aktywność seksualna i dojrzewanie ludzkiego układu rozrodczego byłyby niemożliwe. Należą do nich żeńskie jajniki i męskie jądra. Produkcja hormonów płciowych w dzieciństwie zachodzi w niewielkich ilościach i stopniowo wzrasta wraz z wiekiem. W pewnym okresie męskie lub żeńskie hormony płciowe, w zależności od płci dziecka, prowadzą do powstania wtórnych cech płciowych.

Rozproszony układ hormonalny

Ten typ układu hormonalnego charakteryzuje się rozproszonym układem komórek endokrynologicznych.

Niektóre funkcje endokrynologiczne są wykonywane przez śledzionę, jelita, żołądek, nerki, wątrobę, ponadto takie komórki są zawarte w całym organizmie.

Do tej pory zidentyfikowano ponad 30 hormonów, które są wydzielane do krwi przez skupiska komórek i komórki zlokalizowane w tkankach przewodu pokarmowego. Należą do nich gastryna, sekretyna, somatostatyna i wiele innych..

Układ hormonalny jest regulowany w następujący sposób:

  • Interakcja przebiega zwykle na zasadzie sprzężenia zwrotnego: gdy hormon oddziałuje na komórkę docelową, wpływając na źródło wydzielania hormonu, ich odpowiedź powoduje zahamowanie wydzielania. Pozytywne opinie, gdy następuje wzrost wydzielania, są bardzo rzadkie.
  • Układ odpornościowy jest regulowany przez układ odpornościowy i nerwowy.
  • Kontrola endokrynologiczna wygląda jak łańcuch efektów regulacyjnych, będący wynikiem działania hormonów, w których pośrednio lub bezpośrednio wpływa na pierwiastek decydujący o zawartości hormonu.

Choroby endokrynologiczne

Choroby endokrynologiczne są reprezentowane przez klasę chorób wynikających z zaburzenia kilku lub jednego gruczołu dokrewnego. Ta grupa chorób opiera się na dysfunkcji gruczołów dokrewnych, niedoczynności i nadczynności. Apudoma to guzy wywodzące się z komórek wytwarzających hormony polipeptydowe. Choroby te obejmują gastrinoma, VIPoma, glucagonoma, somatostatinoma.

Wykształcenie: Absolwentka Wydziału Chirurgii Państwowego Uniwersytetu Medycznego w Witebsku. Na uczelni przewodniczył Radzie Studenckiego Koła Naukowego. Dalsze kształcenie w 2010 roku - w specjalności „Onkologia” oraz w 2011 roku - w specjalności „Mammologia, wizualne formy onkologii”.

Doświadczenie zawodowe: Praca w sieci medycyny ogólnej przez 3 lata jako chirurg (szpital pogotowia ratunkowego w Witebsku, Liozno CRH) oraz w niepełnym wymiarze godzin jako regionalny onkolog i traumatolog. W ciągu roku pracować jako przedstawiciel farmaceutyczny w firmie „Rubicon”.

Przedstawił 3 propozycje racjonalizacyjne na temat "Optymalizacja antybiotykoterapii w zależności od składu gatunkowego mikroflory", 2 prace zdobyły nagrody w konkursie republikańskim - przegląd prac studenckich (kategoria 1 i 3).

1.5.2.9. Układ hormonalny

Hormony to substancje wytwarzane przez gruczoły dokrewne i uwalniane do krwi, mechanizm ich działania. Układ hormonalny to zbiór gruczołów dokrewnych, które wytwarzają hormony. Hormony płciowe.

Do normalnego życia człowiek potrzebuje wielu substancji, które pochodzą ze środowiska zewnętrznego (żywność, powietrze, woda) lub są syntetyzowane w organizmie. Przy braku tych substancji w organizmie pojawiają się różne zaburzenia, które mogą prowadzić do poważnych chorób. Substancje te, syntetyzowane przez gruczoły dokrewne wewnątrz organizmu, obejmują hormony.

Przede wszystkim należy zauważyć, że ludzie i zwierzęta mają dwa rodzaje gruczołów. Gruczoły tego samego typu - łzowe, ślinowe, potowe i inne - wydzielają wydzielinę, którą wytwarzają na zewnątrz i nazywane są zewnątrzwydzielniczymi (z greckiego egzo - zewnątrz, na zewnątrz, krino - wydalać). Gruczoły drugiego typu wyrzucają zsyntetyzowane w nich substancje do przemywającej je krwi. Gruczoły te nazywano gruczołami dokrewnymi (od greckiego endonu - wnętrze), a substancje uwalniane do krwi - hormony.

Zatem hormony (z greckiego hormaino - wprawianie w ruch, indukcja) to substancje biologicznie czynne wytwarzane przez gruczoły dokrewne (patrz ryc. 1.5.15) lub specjalne komórki w tkankach. Takie komórki można znaleźć w sercu, żołądku, jelitach, gruczołach ślinowych, nerkach, wątrobie i innych narządach. Hormony są uwalniane do krwiobiegu i oddziałują na komórki narządów docelowych, które znajdują się na odległość lub bezpośrednio w miejscu ich powstania (lokalne hormony).

Hormony są produkowane w niewielkich ilościach, ale pozostają aktywne przez długi czas i są rozprowadzane po całym organizmie wraz z krwią. Główne funkcje hormonów to:

- utrzymanie środowiska wewnętrznego organizmu;

- udział w procesach metabolicznych;

- regulacja wzrostu i rozwoju organizmu.

Pełną listę hormonów i ich funkcji przedstawia tabela 1.5.2.

Tabela 1.5.2. Niezbędne hormony
HormonJaki gruczoł jest produkowanyFunkcjonować
Hormon adrenokortykotropowyPrzysadka mózgowaKontroluje wydzielanie hormonów kory nadnerczy
AldosteronNadnerczaUczestniczy w regulacji metabolizmu wody i soli: zatrzymuje sód i wodę, usuwa potas
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny)Przysadka mózgowaReguluje ilość wydalanego moczu i wraz z aldosteronem kontroluje ciśnienie krwi
GlukagonTrzustkaZwiększa poziom glukozy we krwi
Hormon wzrostuPrzysadka mózgowaZarządza procesami wzrostu i rozwoju; stymuluje syntezę białek
InsulinaTrzustkaObniża poziom glukozy we krwi; wpływa na metabolizm węglowodanów, białek i tłuszczów w organizmie
KortykosteroidyNadnerczaMają wpływ na całe ciało; mają wyraźne właściwości przeciwzapalne; utrzymać poziom cukru we krwi, ciśnienie krwi i napięcie mięśniowe; uczestniczą w regulacji metabolizmu wody i soli
Hormon luteinizujący i hormon folikulotropowyPrzysadka mózgowaZarządzaj płodnością, w tym produkcją plemników u mężczyzn, dojrzewaniem jaj i cyklem miesiączkowym u kobiet; są odpowiedzialne za kształtowanie się męskich i żeńskich drugorzędowych cech płciowych (rozmieszczenie obszarów wzrostu włosów, objętość masy mięśniowej, struktura i grubość skóry, barwa głosu, a nawet cechy osobowości)
OksytocynaPrzysadka mózgowaPowoduje skurcze mięśni macicy i przewodów piersiowych
Hormon przytarczycGruczoły przytarczyczneKontroluje tworzenie kości i reguluje wydalanie wapnia i fosforu z moczem
ProgesteronJajnikówPrzygotowuje wewnętrzną wyściółkę macicy do implantacji zapłodnionej komórki jajowej oraz gruczołów mlecznych do produkcji mleka
ProlaktynaPrzysadka mózgowaWspomaga i utrzymuje produkcję mleka w gruczołach mlecznych
Renina i angiotensynaNerkaKontroluj ciśnienie krwi
Hormony tarczycyTarczycaReguluje procesy wzrostu i dojrzewania, tempo procesów metabolicznych w organizmie
Hormon stymulujący tarczycęPrzysadka mózgowaStymuluje produkcję i wydzielanie hormonów tarczycy
ErytropoetynaNerkaStymuluje tworzenie czerwonych krwinek
EstrogenyJajnikówKontroluj rozwój żeńskich narządów płciowych i drugorzędowych cech płciowych

Struktura układu hormonalnego. Rysunek 1.5.15 przedstawia gruczoły produkujące hormony: podwzgórze, przysadkę mózgową, tarczycę, przytarczyce, nadnercza, trzustkę, jajniki (u kobiet) i jądra (u mężczyzn). Wszystkie gruczoły i komórki wydzielające hormony są zjednoczone w układzie hormonalnym.

Układ hormonalny działa pod kontrolą ośrodkowego układu nerwowego i wraz z nim reguluje i koordynuje funkcje organizmu. Wspólną cechą komórek nerwowych i endokrynologicznych jest wytwarzanie czynników regulacyjnych.

Uwalniając hormony, układ hormonalny wraz z układem nerwowym zapewnia istnienie organizmu jako całości. Rozważmy przykład. Gdyby nie było układu hormonalnego, to cały organizm byłby niekończącym się splątanym łańcuchem „drutów” - włókien nerwowych. Jednocześnie jedno polecenie musiałoby być przesyłane sekwencyjnie przez wiele „przewodów”, które można przesłać jako jedno „polecenie” przesyłane „drogą radiową” do wielu komórek jednocześnie.

Komórki endokrynologiczne wytwarzają hormony i uwalniają je do krwi, a komórki układu nerwowego (neurony) wytwarzają substancje biologicznie czynne (neuroprzekaźniki - norepinefryna, acetylocholina, serotonina i inne), które są uwalniane do szczelin synaptycznych.

Łącznikiem między układem hormonalnym i nerwowym jest podwzgórze, które jest zarówno formacją nerwową, jak i gruczołem wydzielania wewnętrznego..

Kontroluje i integruje hormonalne mechanizmy regulacyjne z układem nerwowym, będąc także ośrodkiem mózgowym autonomicznego układu nerwowego. W podwzgórzu znajdują się neurony zdolne do wytwarzania specjalnych substancji - neurohormonów, które regulują wydzielanie hormonów przez inne gruczoły dokrewne. Przysadka mózgowa jest również centralnym narządem układu hormonalnego. Pozostałe gruczoły wydzielania wewnętrznego określane są jako narządy obwodowe układu hormonalnego..

Jak widać na rysunku 1.5.16, w odpowiedzi na informacje z centralnego i autonomicznego układu nerwowego, podwzgórze wydziela specjalne substancje - neurohormony, które „nakazują” przysadce przyspieszenie lub spowolnienie produkcji hormonów stymulujących..

Rycina 1.5.16 Układ regulacji hormonalnej podwzgórze-przysadka:

TSH - hormon tyreotropowy; ACTH - hormon adrenokortykotropowy; FSH - hormon folikulotropowy; LH - hormon luteinizujący; STH - hormon somatotropowy; LTH - hormon luteotropowy (prolaktyna); ADH - hormon antydiuretyczny (wazopresyna)

Ponadto podwzgórze może wysyłać sygnały bezpośrednio do obwodowych gruczołów dokrewnych bez udziału przysadki mózgowej..

Główne hormony stymulujące przysadki mózgowej obejmują stymulację tarczycy, kortykotropię adrenergiczną, stymulację pęcherzyków, luteinizację i somatotropię.

Hormon stymulujący tarczycę działa na tarczycę i przytarczyce. Aktywuje syntezę i wydzielanie hormonów tarczycy (tyroksyny i trójjodotyroniny), a także kalcytoniny (która bierze udział w metabolizmie wapnia i powoduje obniżenie zawartości wapnia we krwi) przez tarczycę.

Gruczoły przytarczyczne wytwarzają parathormon, który bierze udział w regulacji metabolizmu wapnia i fosforu.

Hormon adrenokortykotropowy stymuluje wytwarzanie kortykosteroidów (glikokortykoidów i mineralokortykoidów) przez korę nadnerczy. Ponadto komórki kory nadnerczy wytwarzają androgeny, estrogeny i progesteron (w niewielkich ilościach), które wraz z podobnymi hormonami gonad są odpowiedzialne za rozwój wtórnych cech płciowych. Komórki rdzenia nadnerczy syntetyzują adrenalinę, norepinefrynę i dopaminę.

Hormony folikulotropowe i luteinizujące stymulują funkcje seksualne i produkcję hormonów przez gruczoły płciowe. Jajniki kobiet produkują estrogeny, progesteron i androgeny, a jądra mężczyzn - androgeny..

Hormon wzrostu stymuluje wzrost całego organizmu i jego poszczególnych narządów (w tym wzrost kośćca) oraz produkcję jednego z hormonów trzustkowych - somatostatyny, która hamuje wydzielanie insuliny, glukagonu i enzymów trawiennych przez trzustkę. W trzustce znajdują się 2 typy wyspecjalizowanych komórek, pogrupowanych w postaci najmniejszych wysepek (wysepki Langerhansa, patrz ryc. 1.5.15, widok D). Są to komórki alfa, które syntetyzują hormon glukagon i komórki beta, które wytwarzają hormon insulinę. Insulina i glukagon regulują metabolizm węglowodanów (tj. Poziom glukozy we krwi).

Hormony stymulujące aktywują funkcje obwodowych gruczołów dokrewnych, powodując uwalnianie hormonów biorących udział w regulacji podstawowych procesów życiowych organizmu.

Co ciekawe, nadmiar hormonów wytwarzanych przez obwodowe gruczoły dokrewne hamuje uwalnianie odpowiedniego hormonu „tropicznego” z przysadki mózgowej. Jest to żywa ilustracja uniwersalnego mechanizmu regulacyjnego w żywych organizmach, określanego jako negatywne sprzężenie zwrotne..

Oprócz hormonów stymulujących przysadka mózgowa produkuje również hormony, które są bezpośrednio zaangażowane w kontrolę funkcji życiowych organizmu. Do tych hormonów należą: hormon wzrostu (o którym wspominaliśmy już powyżej), hormon luteotropowy, hormon antydiuretyczny, oksytocyna i inne.

Hormon luteotropowy (prolaktyna) kontroluje produkcję mleka w gruczołach mlecznych.

Hormon antydiuretyczny (wazopresyna) opóźnia usuwanie płynów z organizmu i podwyższa ciśnienie krwi.

Oksytocyna powoduje skurcze macicy i stymuluje produkcję mleka przez gruczoły sutkowe.

Brak hormonów przysadkowych w organizmie rekompensują leki, które kompensują ich niedobór lub imitują ich działanie. Leki te obejmują w szczególności Norditropin® Simplex® (Novo Nordisk), który ma działanie somatotropowe; Menopur (Ferring), który ma właściwości gonadotropowe; Minirin® i Remestip® (Ferring), które działają jak endogenna wazopresyna. Leki są również stosowane w przypadkach, gdy z jakiegoś powodu konieczne jest zahamowanie aktywności hormonów przysadki. Tak więc lek Decapeptyl depot (Ferring) blokuje funkcję gonadotropową przysadki mózgowej i hamuje uwalnianie hormonów luteinizujących i folikulotropowych.

Poziom niektórych hormonów kontrolowanych przez przysadkę mózgową podlega cyklicznym wahaniom. Tak więc cykl menstruacyjny u kobiet zależy od miesięcznych wahań poziomu hormonów luteinizujących i folikulotropowych, które są wytwarzane w przysadce mózgowej i wpływają na jajniki. W związku z tym poziom hormonów jajnikowych - estrogenu i progesteronu - zmienia się w tym samym rytmie. Nie jest do końca jasne, w jaki sposób podwzgórze i przysadka mózgowa kontrolują te biorytmy.

Są też takie hormony, których produkcja zmienia się z przyczyn nie do końca poznanych. Tak więc poziom kortykosteroidów i hormonu wzrostu z jakiegoś powodu zmienia się w ciągu dnia: osiąga maksimum rano, a minimum - w południe.

Mechanizm działania hormonów. Hormon wiąże się z receptorami w komórkach docelowych, podczas gdy wewnątrzkomórkowe enzymy są aktywowane, co wprowadza komórkę docelową w stan funkcjonalnego pobudzenia. Nadmiar hormonu działa na gruczoł, który go wytwarza lub poprzez autonomiczny układ nerwowy podwzgórza, skłaniając je do zmniejszenia produkcji tego hormonu (znowu negatywne sprzężenie zwrotne!).

Wręcz przeciwnie, każda awaria w syntezie hormonów lub zaburzenie funkcji układu hormonalnego prowadzi do nieprzyjemnych konsekwencji dla zdrowia. Na przykład przy braku hormonu wzrostu wydzielanego przez przysadkę mózgową dziecko pozostaje karłem.

Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła wzrost przeciętnego człowieka - 160 cm (dla kobiet) i 170 cm (dla mężczyzn). Osoba poniżej 140 cm lub powyżej 195 cm jest uważana za bardzo niską lub bardzo wysoką. Wiadomo, że rzymski cesarz Maskimilian miał 2,5 m wzrostu, a egipski krasnolud Agibe miał tylko 38 cm wzrostu.!

Brak hormonów tarczycy u dzieci prowadzi do rozwoju upośledzenia umysłowego, au dorosłych - do spowolnienia metabolizmu, obniżenia temperatury ciała i pojawienia się obrzęków.

Wiadomo, że stres zwiększa produkcję kortykosteroidów i powoduje „zespół złego samopoczucia”. Zdolność organizmu do przystosowania się (przystosowania) do stresu w dużej mierze zależy od zdolności układu hormonalnego do szybkiego reagowania poprzez zmniejszenie produkcji kortykosteroidów.

Przy braku insuliny wytwarzanej przez trzustkę pojawia się poważna choroba - cukrzyca.

Należy zauważyć, że wraz z wiekiem (naturalnym wyginięciem organizmu) rozwijają się różne proporcje składników hormonalnych w organizmie.

Tak więc następuje zmniejszenie tworzenia się niektórych hormonów i wzrost innych. Spadek aktywności narządów dokrewnych występuje z różną szybkością: w wieku 13-15 lat - dochodzi do zaniku grasicy, stężenie testosteronu w osoczu krwi u mężczyzn stopniowo spada po 18 latach, wydzielanie estrogenu u kobiet zmniejsza się po 30 latach; produkcja hormonów tarczycy ograniczona jest tylko do 60-65 lat.

Hormony płciowe. Istnieją dwa rodzaje hormonów płciowych - męskie (androgeny) i żeńskie (estrogeny). Oba typy są obecne w organizmie zarówno u mężczyzn, jak iu kobiet. Rozwój genitaliów i kształtowanie się drugorzędowych cech płciowych w okresie dojrzewania zależy od ich stosunku (powiększenie gruczołów mlecznych u dziewcząt, pojawienie się zarostu i szorstkość głosu u chłopców itp.). Pewnie widzieliście na ulicy, w transporcie, staruszki o niegrzecznym głosie, wąsach, a nawet brodzie. Jest to wyjaśnione po prostu. Wraz z wiekiem produkcja estrogenów (żeńskich hormonów płciowych) spada i może się zdarzyć, że męskie hormony płciowe (androgeny) staną się dominujące nad żeńskimi. Stąd - i szorstkość głosu i nadmierne owłosienie ciała (hirsutyzm).

Jak wiecie, mężczyźni, pacjenci z alkoholizmem cierpią na poważną feminizację (aż do powiększenia gruczołów sutkowych) i impotencję. Jest to również wynikiem procesów hormonalnych. Wielokrotne spożycie alkoholu przez mężczyzn prowadzi do zahamowania czynności jąder i obniżenia stężenia we krwi męskiego hormonu płciowego - testosteronu, któremu zawdzięczamy poczucie pasji i pożądania seksualnego. Jednocześnie nadnercza zwiększają produkcję substancji o budowie zbliżonej do testosteronu, ale nie działają aktywująco (androgennie) na męski układ rozrodczy. To oszukuje przysadkę mózgową do zmniejszenia jej stymulującego działania na nadnercza. W rezultacie produkcja testosteronu jest dalej zmniejszana. Jednocześnie wprowadzenie testosteronu niewiele pomaga, ponieważ w organizmie alkoholika wątroba przekształca go w żeński hormon płciowy (estron). Okazuje się, że kuracja tylko pogorszy wynik. Mężczyźni muszą więc wybierać, co jest dla nich ważniejsze: seks czy alkohol..

Trudno przecenić rolę hormonów. Ich twórczość można porównać do gry orkiestry, kiedy jakakolwiek awaria czy fałszywa nuta naruszają harmonię. W oparciu o właściwości hormonów stworzono wiele leków stosowanych w niektórych chorobach odpowiednich gruczołów. Więcej informacji na temat leków hormonalnych można znaleźć w rozdziale 3.3..

Aktywność wszystkich współrzędnych gruczołów dokrewnych

Układ hormonalny jest reprezentowany przez gruczoły dokrewne, które syntetyzują, gromadzą i uwalniają do krwiobiegu różne substancje biologicznie czynne (hormony, neuroprzekaźniki i inne). Klasyczne gruczoły wydzielania wewnętrznego: szyszynka, przysadka mózgowa, tarczyca, przytarczyce, aparat wysepkowy trzustki, kora i rdzeń nadnerczy, jądra, jajniki określane są jako gruczołowy układ hormonalny. W układzie gruczołowym komórki endokrynologiczne są skoncentrowane w jednym gruczole. Centralny układ nerwowy bierze udział w regulacji procesu wydzielania hormonów wszystkich gruczołów dokrewnych, a hormony poprzez mechanizm sprzężenia zwrotnego wpływają na pracę ośrodkowego układu nerwowego, modulując jego aktywność i stan. Nerwowa regulacja aktywności obwodowych funkcji endokrynologicznych organizmu odbywa się nie tylko za pośrednictwem hormonów zwrotnych przysadki mózgowej (hormony przysadki i podwzgórza), ale także poprzez wpływ autonomicznego (lub autonomicznego) układu nerwowego. Ponadto w samym ośrodkowym układzie nerwowym wydzielana jest pewna ilość substancji biologicznie czynnych (monoamin i hormonów peptydowych), z których wiele jest również wydzielanych przez komórki endokrynologiczne przewodu pokarmowego [1]. Gruczoły wydzielania wewnętrznego (gruczoły wydzielania wewnętrznego) to narządy wytwarzające określone substancje i wydzielające je bezpośrednio do krwi lub limfy. Substancje te to hormony - niezbędne do życia regulatory chemiczne. Gruczoły wydzielania wewnętrznego mogą być zarówno niezależnymi narządami, jak i pochodnymi tkanki nabłonkowej (granicznej). Do gruczołów dokrewnych należą następujące gruczoły:

Układ podwzgórzowo-przysadkowy

Podwzgórze i przysadka mózgowa posiadają komórki wydzielnicze, podczas gdy podwzgórze jest uważane za ważny element „układu podwzgórzowo-przysadkowego”.

Podwzgórze wydziela odpowiednią część podwzgórza (wazopresyna lub hormon antydiuretyczny, oksytocyna, neurotensyna) oraz substancje biologicznie czynne, które hamują lub wzmacniają funkcję wydzielniczą przysadki mózgowej (somatostatyna, tyroliberyna lub tyreotropina, luliberina lub hormon uwalniający gonadoliberynę lub uwalniający gonadoliberynę) ) [1]. Jednym z najważniejszych gruczołów w organizmie jest przysadka mózgowa, która kontroluje pracę większości gruczołów dokrewnych. Przysadka mózgowa jest mała, waży mniej niż jeden gram, ale bardzo ważna dla życia. Znajduje się w zagłębieniu u podstawy czaszki, jest połączony nogą z podwzgórzem mózgu i składa się z trzech płatów - przedniego (gruczołowa lub przysadka gruczołowa), środkowego lub pośredniego (jest słabiej rozwinięty niż inne) i tylnego (neurohipofiza). Pod względem znaczenia pełnionych w organizmie funkcji przysadkę można porównać do roli dyrygenta orkiestry, który falami światła kija wskazuje, kiedy dany instrument powinien wejść do gry. Hormony podwzgórza (wazopresyna, oksytocyna, neurotensyna) spływają przez szypułkę przysadki do tylnego płata przysadki, gdzie są odkładane i skąd w razie potrzeby są uwalniane do krwiobiegu. Hormony przysadkowe podwzgórza, uwalniane do układu wrotnego przysadki mózgowej, docierają do komórek płata przedniego przysadki mózgowej, bezpośrednio wpływając na ich aktywność wydzielniczą, hamując lub stymulując wydzielanie hormonów zwrotnikowych przysadki mózgowej, które z kolei stymulują pracę obwodowych gruczołów dokrewnych [1].

Przedni płat przysadki mózgowej jest najważniejszym narządem regulującym podstawowe funkcje organizmu: to tutaj powstaje sześć ważnych hormonów tropikalnych, które regulują aktywność wydzielniczą obwodowych gruczołów dokrewnych - hormon tyreotropowy (TSH), hormon adrenokortykotropowy (ACTH), hormon somatotropowy (GH lub hormon wzrostu). prolaktyna) oraz dwa hormony gonadotropowe, które regulują funkcje obwodowych gonad: hormon folikulotropowy (FSH) i hormon luteinizujący (LH). Tyreotropina przyspiesza lub spowalnia pracę tarczycy, ACTH reguluje korę nadnerczy, somatotropina (hormon wzrostu) pośrednio (poprzez somatomedyny lub insulinopodobne czynniki wzrostu) kontroluje wzrost i rozwój układu kostnego, chrząstki i mięśni. Nadmierna produkcja hormonu wzrostu u osoby dorosłej prowadzi do rozwoju akromegalii, która objawia się wzrostem grubości kości, rozrostem tkanki chrzęstnej (nos, małżowiny uszne) oraz kości czaszki twarzy. Przysadka mózgowa jest ściśle związana z podwzgórzem, z którym jest łącznikiem między mózgiem, obwodowym układem nerwowym i układem krążenia. Połączenie między przysadką mózgową a podwzgórzem odbywa się za pomocą różnych substancji chemicznych, które są wytwarzane w tak zwanych komórkach neurosekrecyjnych.

Płat tylny przysadki mózgowej nie wytwarza własnych hormonów, jego rolą w organizmie jest gromadzenie i wydzielanie dwóch ważnych hormonów wytwarzanych przez komórki neurosekrecyjne jądra podwzgórza: hormon antydiuretyczny (ADH), który bierze udział w regulacji równowagi wodnej organizmu, zwiększając stopień resorpcji płynu w nerkach oraz oksytocyny która jest odpowiedzialna za skurcz mięśni gładkich, aw szczególności macicy podczas porodu.

Tarczyca

Tarczyca (łac. Glandula thyr (e) oidea) jest gruczołem wydzielania wewnętrznego kręgowców, który magazynuje jod i produkuje hormony zawierające jod (jodotyroniny) biorące udział w regulacji metabolizmu i rozwoju poszczególnych komórek, a także całego organizmu - tyroksyna (tetraiodotyronina, T4) i trijodotyronina (T.3). Gruczoł tarczycy o masie od 20 do 30 g znajduje się w przedniej części szyi i składa się z dwóch płatów oraz cieśni zlokalizowanych na poziomie ΙΙ-V chrząstki tchawicy (tchawicy) i łączy oba płaty. Na tylnej powierzchni dwóch płatów cztery przytarczyce znajdują się parami. Na zewnątrz gruczoł tarczowy jest pokryty mięśniami szyi znajdującymi się poniżej kości gnykowej; z workiem powięziowym gruczoł jest mocno połączony z tchawicą i krtani, więc porusza się zgodnie z ruchami tych narządów. Gruczoł składa się z pęcherzyków - owalnych lub okrągłych pęcherzyków, które są wypełnione substancją zawierającą jod zawierającą białko, taką jak koloid; luźna tkanka łączna znajduje się między pęcherzykami. Koloid pęcherzyków jest wytwarzany przez nabłonek i zawiera hormony wytwarzane przez tarczycę - tyroksynę (T4) i trijodotyronina (T.3).

Inny hormon wydzielany przez komórki okołopęcherzykowe lub komórki C tarczycy - kalcytonina (polipeptyd o charakterze chemicznym), reguluje zawartość wapnia i fosforanów w organizmie, a także zapobiega tworzeniu się osteoklastów, które po aktywacji mogą prowadzić do zniszczenia tkanki kostnej i stymulować aktywność i rozmnażanie osteoblastów. Tym samym uczestniczy w regulacji aktywności tych dwóch typów formacji, to dzięki hormonowi szybciej tworzy się nowa tkanka kostna. Działanie tego hormonu jest wprost przeciwne do parathorminy, która jest wytwarzana przez gruczoł przytarczyczny i zwiększa poziom wapnia we krwi, wzmaga jego przepływ z kości i jelit. Z tego punktu widzenia działanie przytarczyc przypomina witaminę D..

Gruczoły przytarczyczne

Gruczoł przytarczycowy reguluje poziom wapnia w organizmie w wąskim zakresie, dzięki czemu układ nerwowy i ruchowy funkcjonują normalnie. Kiedy poziom wapnia we krwi spada poniżej pewnego poziomu, aktywowane są wrażliwe na wapń receptory gruczołu przytarczycznego, a hormon jest wydzielany do krwi. Parathormon stymuluje osteoklasty do uwalniania wapnia do krwi z tkanki kostnej.

Trzustka

Trzustka to duży (12-30 cm długości) narząd wydzielniczy o podwójnym działaniu (wydzielający sok trzustkowy do światła dwunastnicy i hormony bezpośrednio do krwiobiegu), zlokalizowany w górnej części jamy brzusznej, między śledzioną a dwunastnicą.

Trzustkę wewnątrzwydzielniczą reprezentują wysepki Langerhansa znajdujące się w ogonie trzustki. U ludzi wysepki są reprezentowane przez różne typy komórek, które wytwarzają kilka hormonów polipeptydowych:

  • komórki alfa - wydzielają glukagon (regulator metabolizmu węglowodanów, bezpośredni antagonista insuliny);
  • komórki beta - wydzielają insulinę (regulator metabolizmu węglowodanów, obniża poziom glukozy we krwi);
  • komórki delta - wydzielają somatostatynę (hamuje wydzielanie wielu gruczołów);
  • Komórki PP - wydzielają polipeptyd trzustkowy (hamuje wydzielanie trzustki i stymuluje wydzielanie kwasu żołądkowego);
  • Komórki epsilon - wydzielają grelinę (hormon głodu - pobudza apetyt).

Nadnercza

Na górnych biegunach obu nerek znajdują się małe gruczoły piramidalne - nadnercza. Składają się z zewnętrznej warstwy korowej (80-90% masy całego gruczołu) oraz wewnętrznego rdzenia, którego komórki są ułożone w grupach i są splecione z szerokimi zatokami żylnymi. Aktywność hormonalna obu części nadnerczy jest różna. Kora nadnerczy wytwarza mineralokortykoidy i glikokortykoidy, które mają strukturę steroidową. Mineralokortykoidy (najważniejszy z nich to aldosteron) regulują wymianę jonową w komórkach i utrzymują ich równowagę elektrolityczną; glikokortykoidy (takie jak kortyzol) stymulują rozkład białek i syntezę węglowodanów. Substancja mózgowa wytwarza adrenalinę, hormon z grupy katecholamin, który utrzymuje napięcie współczulnego układu nerwowego. Adrenalina jest często nazywana hormonem walki lub ucieczki, ponieważ jej uwalnianie dramatycznie wzrasta tylko w chwilach zagrożenia. Wzrost poziomu adrenaliny we krwi pociąga za sobą odpowiednie zmiany fizjologiczne - zwiększa się tętno, naczynia krwionośne zwężają się, mięśnie napinają, źrenice rozszerzają się. Substancja korowa wytwarza również niewielkie ilości męskich hormonów płciowych (androgenów). Jeśli w organizmie pojawiają się zaburzenia i androgeny zaczynają płynąć w ekstremalnych ilościach, objawy płci przeciwnej nasilają się u dziewcząt. Kora i rdzeń nadnerczy różnią się nie tylko produkcją różnych hormonów. Praca kory nadnerczy jest aktywowana przez centralny, a rdzeń - przez obwodowy układ nerwowy.

Gonady

Dojrzewanie człowieka i aktywność seksualna byłyby niemożliwe bez pracy gonad lub gonad, do których należą jądra męskie i jajniki żeńskie. U małych dzieci hormony płciowe są produkowane w małych ilościach, ale wraz z rozwojem organizmu w pewnym momencie następuje gwałtowny wzrost poziomu hormonów płciowych, a następnie hormony męskie (androgeny) i żeńskie (estrogeny) powodują rozwój drugorzędowych cech płciowych..

Epifiza

Funkcja szyszynki nie jest w pełni poznana. Szyszynka wydziela substancje o charakterze hormonalnym, melatoninę i norepinefrynę. Melatonina to hormon kontrolujący kolejność faz snu, a noradrenalina wpływa na układ krążenia i nerwowy.

Grasica

Układ odpornościowy, w tym grasica (grasica), wytwarza dużą liczbę hormonów, które można podzielić na cytokiny lub limfokiny i hormony grasicy (lub grasicy) - tymopoetyny, które regulują wzrost, dojrzewanie i różnicowanie limfocytów T oraz aktywność funkcjonalną dojrzałych komórek odpornościowych. systemy. Cytokiny wydzielane przez komórki immunokompetentne obejmują: interferon gamma, interleukiny (1-7 i 9-12), czynnik martwicy nowotworów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytomakrofagów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii makrofagów, komórki macierzyste hamujące czynnik białaczkowy i inne [1]. Wraz z wiekiem grasica ulega degradacji, zastępując ją tworzeniem się tkanki łącznej.

Rozproszony układ hormonalny

W rozproszonym układzie hormonalnym komórki endokrynologiczne nie są skoncentrowane, ale rozproszone.

Niektóre funkcje endokrynologiczne są wykonywane przez wątrobę (wydzielanie somatomedyny, insulinopodobnych czynników wzrostu itp.), Nerki (wydzielanie erytropoetyny, meduliny itp.), Żołądek (wydzielanie gastryny), jelita (wydzielanie wazoaktywnego peptydu jelitowego itp.), Śledzionę (wydzielanie śledzion) i in. Komórki endokrynologiczne znajdują się w całym ludzkim ciele.

Wyodrębniono i opisano ponad 30 hormonów, które są wydzielane do krwiobiegu przez komórki lub skupiska komórek znajdujących się w tkankach przewodu pokarmowego. Komórki endokrynologiczne przewodu pokarmowego syntetyzują gastrynę, peptyd wiążący gastrynę, sekretynę, cholecystokininę, somatostatynę, wazoaktywny polipeptyd jelitowy (VIP), substancję P, motylinę, galaninę, peptydy genu glukagonu (glicentyna, oksyntomodulina, peptyd 1 i glukagonzon 2) N, peptyd YY, polipeptyd trzustkowy, neuropeptyd Y, chromograniny (chromogranina A i pokrewny peptyd GAWK i sekretogranina II).

Regulacja układu hormonalnego

  • Kontrola endokrynologiczna może być traktowana jako łańcuch efektów regulacyjnych, w których wynik działania hormonu wpływa bezpośrednio lub pośrednio na pierwiastek determinujący zawartość dostępnego hormonu.
  • Interakcja zachodzi z reguły na zasadzie negatywnego sprzężenia zwrotnego: gdy hormon oddziałuje na komórki docelowe, ich odpowiedź, wpływając na źródło wydzielania hormonu, powoduje zahamowanie wydzielania.
    • Pozytywne sprzężenie zwrotne, w którym wydzielanie jest wzmocnione, jest niezwykle rzadkie.
  • Układ hormonalny jest również regulowany przez układ nerwowy i odpornościowy.

Choroby endokrynologiczne

Choroby endokrynologiczne to klasa chorób, które wynikają z zaburzenia jednego lub więcej gruczołów dokrewnych. Choroby endokrynologiczne opierają się na nadczynności, niedoczynności lub dysfunkcji gruczołów dokrewnych..

Apudomas

Apudoma to guzy wywodzące się z elementów komórkowych zlokalizowanych w różnych narządach i tkankach (głównie komórki wysepkowe (endokrynne) trzustki, komórki innych części przewodu pokarmowego, komórki C tarczycy), które wytwarzają hormony polipeptydowe. Obecnie opisano następujące typy apudom [2]:

  • VIPoma;
  • Gastrinoma;
  • Glucagonoma;
  • Rakowiaka;
  • Neurotensinoma;
  • PPoma;
  • Somatostatinoma

Zespół Vipoma

VIPoma (zespół Wernera-Morrisona, cholera trzustki, wodnista biegunka-hipokaliemia-achlorhydria) charakteryzuje się występowaniem wodnistej biegunki i hipokaliemii w wyniku przerostu komórek wysp trzustkowych lub guza, często złośliwego, wywodzącego się z komórek wysp trzustkowych (najczęściej ciała i ogona), wydzielają wazoaktywny polipeptyd jelitowy (VIP). W rzadkich przypadkach VIPoma może występować w ganglioneuroblastoma, które są zlokalizowane w przestrzeni zaotrzewnowej, płucach, wątrobie, jelicie cienkim i nadnerczach, występują w dzieciństwie i są zwykle łagodne. Wielkość VIPoma trzustki wynosi 1... 6 cm, w 60% przypadków nowotworów złośliwych w momencie rozpoznania występują przerzuty. [3] Częstość występowania VIPoma jest bardzo niska (1 przypadek rocznie na 10 mln osób) i stanowi 2% wszystkich guzów endokrynologicznych przewodu pokarmowego. W połowie przypadków guz jest złośliwy. Rokowanie jest często niekorzystne [4].

Gastrinoma

W przypadku rozrostu komórek G powstaje gastrinoma - łagodny lub złośliwy guz zlokalizowany w trzustce, dwunastnicy lub jelicie czczym, a nawet w okołotrzustkowych węzłach chłonnych, w wrotach śledziony lub ściany żołądka. Guz ten wytwarza więcej gastryny, dochodzi do hipergastrynimii, która poprzez mechanizm stymulacji komórek okładzinowych powoduje nadmierną produkcję kwasu solnego i pepsyny. W normalnej sytuacji komórki G pod wpływem kwasu solnego hamują wytwarzanie gastryny, ale czynnik kwasowości nie wpływa na komórki G przez gastrynę. W rezultacie rozwijają się liczne wrzody trawienne żołądka, dwunastnicy lub jelita czczego. Wydzielanie gastryny przez gastrinoma wzrasta szczególnie gwałtownie po jedzeniu..

Klinicznym objawem hipergastrynimii jest zespół Zollingera-Ellisona (typ 1) [5].

Glucagonoma

Glucagonoma to guz, często złośliwy, wywodzący się z komórek alfa wysp trzustkowych. Charakteryzuje się migrującą dermatozą erozyjną, kątowym zapaleniem apapheil, zapaleniem jamy ustnej, zapaleniem języka, hiperglikemią, niedokrwistością normochromową. Rośnie powoli, daje przerzuty do wątroby. Występuje 1 przypadek na 20 milionów w wieku od 48 do 70 lat, częściej u kobiet [2].

Rakowiak to złośliwy guz, który zwykle występuje w przewodzie pokarmowym, który wytwarza kilka substancji podobnych do hormonów

Neurotensinome

Ta sekcja jest niekompletna.

PPoma

PPoma to guz trzustki, który wydziela polipeptyd trzustki (PP). Praktycznie nie ma objawów klinicznych. Częściej rozpoznaje się ją po przerzutach do wątroby [2]. Leczenie: chirurgiczne, chemioterapia i bezobjawowe. Rokowanie zależy od rozpoczęcia leczenia.

Somatostatinoma

Somatostatinoma jest złośliwym, wolno rosnącym guzem, charakteryzującym się wzrostem poziomu somatostatyny. Ta rzadka choroba występuje u osób powyżej 45 roku życia - 1 przypadek na 40 milionów [2].

Rozpoznanie oparte na obrazie klinicznym i podwyższonym stężeniu somatostatyny we krwi. Leczenie jest operacyjne, chemioterapeutyczne i objawowe. Rokowanie zależy od terminowości leczenia.

Więcej Informacji Na Temat Przyczyn Cukrzycy